The website uses cookies. These are text data saved by the browser on the user's device. They are used for the proper functioning of the website, collecting statistical information about visitors and operating facilities for logged in users. By using the website, you consent to the use of cookies. The cookie settings can be changed in your browser. If you do not change these settings, you accept the cookies used on the website.

Show/Hide the side panel
×
  • Description
  • Notes
  • Sygnatura: BK 01202
  • Kopie: Mf 1058
  • Autor: Spis
  • Tytuł: Spis imienny ludności miasta Kamieńca z 1795.
  • Miejsce i czas powstania: 1795
  • Opis fizyczny: 88 k. 37x23 cm
  • Oprawa: sk. brąz., 20 w. BK
  • Język: Pol., ros.
  • Zawartość:
    • "Mieszczanie zamieszkali tu urodzeni, nieosiedli" k. 20-25v
    • "[...] mieszczanie zamieszkali tu urodzeni" k. 2-20
    • "Po rozpuszczeniu woysk polskich odstawkowi żołnierze kraiowi osiedli" k. 30v-31v
    • "Po rozpuszczeniu woysk polskich żołnierze odstawni nieosiedli" k. 31v-35
    • "Zayszli z sąsiedzkich państw [...] żołnierze" k. 35-36
    • "Bywsza w Polskiey służbie szlachta nieosiadła" k. 39-43
    • "Okoliczna szlachta mieszkaiąca w mieście [...] osiadła" k. 36v-37v
    • "Rewizyina wiadomość [z] przedmieścia, polskich folwarków, przynależących do miasta [...]" k. 43v-49v
    • "Nieosiedli" k. 37v-39
    • "Szlachta folwarków polskich osiadła" k. 50-52
    • "Rewizyina wiadomość [z] przedmieścia, ruskich folwarków, przynależących do miasta [...]" k. 52v-57
    • "Szlachta ruskich folwarków osiadła" k. 57v-58
    • "Rewizyina wiadomość futorów obywatelskich nad rzeką Mukszą sytuowanych do miasta Kamieńca należących [...]" k. 58v-63v k. 64-70, 71-78v, 79v-82v czyste
    • "Wolno żyjący, zagraniczni [...] nieosiedli" k. 29v-30
    • "Spisok imjannoj [...]" (niedatowany rejestr podatkowy w j. rosyjskim) k. 83-86 k. 87-88v czyste
    • "Wolno żyjący, z drugich miast zayszli [...] nieosiedli" k. 25v-29v
  • Proweniencja: Archiwum Podwysockiego w Rychtach?
  • Hasła przedmiotowe:
    • Archiwum Świeykowskich
    • Kamieniec Podolski
    • Muksza
    • Rosja 18 w.
    • szlachta 18 w.
    • miasta 18 w.
    • folwarki 18 w.
    • rewizje dusz zob. spis ludności
    • spis ludności 18 w.
    • wojsko polskie 18 w.
    • mieszczanie 18 w.
  • Uwagi: Rękopis zawiera spis ludności Kamieńca Podolskiego z 1795 roku spisany ręką Józefa Bałasanowicza w związku z tzw. V rewizją dusz, zarządzoną przez władze carskie po trzecim rozbiorze Polski. Ukaz o przeprowadzeniu rewizji opublikowano 23 czerwca 1794 roku. Wyliczono w nim kategorie ludności podległe spisowi: szlachtę bez poddanych, chłopów i czeladź, kupców, mieszczan i majstrów różnych rzemiosł; ponadto wyróżniano ludzi rosyjskich, Żydów, Karaimów, Cyganów, Tatarów, lekarzy i nauczycieli oraz duchownych według wyznań, służbę kościelną i klasztorną, wreszcie ubogich i sieroty. Każdy był zobowiązany wymienić rodzaj swojego zatrudnienia. Wypełniający formularz musiał wyraźnie wyodrębniać rodziny oraz szczegółowo opisywać relacje wewnątrzrodzinne. Skazki mieli wypełnić właściciele lub administratorzy dóbr. W miastach zajmowali się tym starsi cechowi i burmistrze; dla Żydów formularze wypełniały kahały. Odpowiedzialnymi za wykonanie spisu byli deputaci wyznaczani przez sądy grodzkie i ziemskie dla każdej parafii. Ich obowiązkiem było czuwanie nad poprawnością i wiarygodnościa spisu, a także zebranie skazek od obywateli i sporządzenie zestawienia wyników spisów dla swojej parafii. Wyniki rewizji dusz z 1795 roku (zdekompletowane) znajdują się w Archiwum Państwowym w Wilnie. Zasadnicza część tekstu zapisana po polsku, ciemnobrązowym atramentem, jedną ręką, starannym pismem z niewielką liczbą skreśleń. Dopiski drugiej ręki (19 w.) wpisane czarnym tuszem. Liczne notatki, obliczenia, próby pióra na karcie tytułowej i w tekście głównym. Józef Bałasanowicz był prawdopodobnie deputatem dla parafii kamienieckiej, czego dowodzi wzmianka zamieszczona na k. 70v ("Przepisane te skazki ręką własną Józefa Bałasanowicza w Kamieńcu"). Autor zebrał je z różnych źródeł i przepisał je - po uprzednim uporządkowaniu - w jednej księdze. Informacje osobowe są rozmieszczone w czterech kolumnach. W pierwszej podano nazwiska i imiona członków rodziny, w drugiej wiek mężczyzn, w trzeciej wiek kobiet, w czwartej dane o źródle utrzymania lub zawodzie głów rodzin, a ponadto informacje o zgonach i poczynionych korektach (wykluczenie, oddanie w rekruty). Te ostatnie informacje dopisane są później (najprawdopodobniej ok. roku 1806), inną ręką. Rewizja Bałasanowicza jest spisem imiennym; mieszkańców spisywano w ramach rodzinnych gospodarstw domowych. Rejestry ujmują w kolejności głowę rodziny, następnie żonę, synów i córki. Przy niemal wszystkich osobach podano wiek. Klasyfikacja ludności w spisie podporządkowana jest obowiazującej hramocie miejskiej według ustawy z 1785 roku, dzielącej ludność miast gubernialnych i powiatowych na sześć grup (mieszczanie-possesorzy, kupcy zapisani do jednej z trzech gildii, rzemieślnicy zapisani do cechów, przybysze, "znamienici obywatele", posadzcy). W ramach rewizyjnych wiadomości sporządzonych dla śródmieścia i przedmieść wyodrębniono kilka kategorii ludności: mieszczanie miejscowi i napływowi, czasowo zamieszkali, służba domowa, przybyli z zagranicy, żołnierze krajowi i zagraniczni, szlachta; przy czym w każdej z tych kategorii wyodrębniono jeszcze osiadłych i nieosiadłych. Nie ujęto natomiast duchowieństwa, zarówno katolickiego, jak i innowierczego oraz ludności żydowskiej. Ubytki papieru uzupełnione bibułką oraz masą papierową. W dolnych partiach początkowych kart tekst wyblakły. Paginacja i foliacja oryginalne - paginacja przekreślona przez autora (?). K. 64-82 puste.
  • Opracowania: Mieczysław Kędelski, Spis ludności Kamieńca Podolskiego z 1795 roku, "Genealogia" t. 12 (2000), s. 103-225 (opracowanie i edycja).