The website uses cookies. These are text data saved by the browser on the user's device. They are used for the proper functioning of the website, collecting statistical information about visitors and operating facilities for logged in users. By using the website, you consent to the use of cookies. The cookie settings can be changed in your browser. If you do not change these settings, you accept the cookies used on the website.

Show/Hide the side panel
×
  • Description
  • Notes
  • Sygnatura: BK 01125
  • Kopie:
    • Mf 1870
    • Mf 6764
  • Tytuł: Wiersze różne i zapiski z końca 17 i początku 18 w.
  • Miejsce i czas powstania: 17-18 w.
  • Opis fizyczny: 95 k. 19x17 cm
  • Oprawa: Tektura, skóra ciemnobrązowa, wyciski ślepe (fileta, radełko, tłoki), 17-18 w.
  • Język: Pol. Tekst w języku ruskim w transkrypcji na alfabet łaciński.
  • Zawartość: Likarstwo dzieciom na robaki k. 1v [Notatki, przepisy] k. 2r-2v Inc.: [Po coż strapione serce wie strone] k. 3r [Notatki] k. 3v Teksty rożne: pierwszy, inc.: [Żyłem dotąd w swobodzie, w pieszczonej wolności] k. 4r-4v Drugi, inc.: [Serdeczna pociecho, słodkich ust twoje strzały] k. 4v-5v Trzeci abo raczej Dowod czułości, inc.: [Jako wiele w sobie kryje] k. 5v-6v Dama jedna między dwiema kawalerami, inc.: [Gdy w siwym oceanie zorza topić chciała] k. 6v-7v Czwarty, inc.: [Jam się poświęcił miłości hołdować] k. 8r-8v Inc.: [Serce to boli], [Niech skutek przyjaźni], [Pięknie uwiąsła niedościgła strzała] k. 9r Inc.: [Darmo w kochaniu sekret zachowują] k. 9v-10r [Notatki, przepisy] 10v Tekst, inc.: [Ktoż miłości twoje / Wypowie, mdłe znoje] k. 11r-11v Inc.: [Głuche obłoki i bez litości] k. 11v Inc.: [Umieram dla twej piękności] k. 12r Inc.: [Już serdeczna miłości wyzuty z nadzieje] k. 12v Inc.: [Niesczęsna, przyznam, tęskliwa nocy] k. 13r-13v Inc.: [Wolnoć było, serce moje] k. 13v-14r Inc.: [Przyznam, że miłość serca mego panem] k. 14r-15r Inc.: [Sczęście z czasem utracam] k. 15r-15v Inc.: [Kto wychwala wdzięczne lasy] k. 16r Inc.: [I na cóż nie pod wiatr silić] k. 16v Inc.: [Pastereczka w kochaniu nie wie nic o mym męczeństwie] k. 17r Inc.: [Próżny tam prospekt już ja zostawuję] k. 17v Inc.: [Ej, ktoż mię dzisia w lamentach moich poratuje] k. 18r-18v Replika nazad k. 18v Inc.: [Dla łez moich wylanych] k. 19r [Porady dotyczące hodowli zwierząt gospodarskich] k. 19r-20v Rachunek pary kochającej k. 21r-21v Inc.: [Kto kocha, ten i tęskni, są sidła miłości] k. 21v Replika k. 22r-22v Inc.: [Kto sobie wroży ukontentowanie] k. 23r Inc.: [Przyzna mi każdy, iże do miłości] k. 23r Inc.: [Niech się łaskawie komu sczęście stawi] k. 23v Inc.: [Jeśli też będzie tak znacznie kochany] k. 23v Inc.: [A kiedy przyjdzie zostać w odległości] k. 24r Inc.: [Chyba kto nie człek, lecz anioł stworzony] k. 24v-25r Pieśń, inc.: [I na coż bezpiecznie serce me koniecznie] k. 25v-26r [Notatki rejestrujące zmiany w liczbie posiadanych zwierząt gospodarskich w latach 1689-1691] k. 27v-29v Lekarstwo owcom 29v Pieśń, inc.: [I kogo mam winić, co z tem dalej czynić] k. 30v-31r Pieśń, inc. [Ach, strapiony, co pocz<n>ę] k. 31r-32r] Inc.: [Była raz dziwka u rataja na końcu wsi] k. 32r Inc.: [Wieczna obrona ludzi utrapionych] k. 33r-34r [Notatki, receptury leków, przepisy] k. 34r-35v [Notatki, receptury leków, przepisy, rejestry bielizny] k. 34r-39v Pieśń polska [Biedne serce me w kochaniu rzuca swę ponętę] k. 40r Plaster na disenteryją k. 41r [Notatki] k. 41v-42r Mydło letką jak robić k. 42v-43r Inc.: [Och, tu mnie nudno] k. 43v Relacyja posła IPH o śmierci IPH, inc.: [Dzień on dzień straszny, dzień gniewu Pańskiego] k. 45r (śmierć Michała Franciszka Sapiehy w bitwie pod Olkiennikami w 1700 r.). [Rejestr korzeni i cukru] k. 45r-47r [Rejestr obrusów i serwet] k. 49r-50v Ulep fijołkowy jak robić k. 50v-51r Wodka na wszelakie descensa, podegrę, chiragrę i rożne bole w kościach k. 51v-52v Pieśń ruska, inc.: [Czom, czom diwonko smutne liczko majesz] k. 52v-53r Inc.: [Pojdu w dobrowonku] k. 53v Inc.: [Oj, tiażkoż mi, tiażko] k. 54r-54v Inc.: [Mośće poni ceśnikow] k. 55r Inc.: [Smutna chwila w smażnuj doli z jakoż przyczyny] k. 55v Inc.: [Śliczne oczy, ach jak raczą wzrokiem ohwydaje] k. 56r-56v Pieśń, inc.: [Dni w życiu stroskane] k. 56v-58r Pieśń ruska, inc.: [Diwojka liażejko wzdychaje] k. 58v-59r [Notatki, przepisy] k. 59v-60r Pieśń środma, inc.: [Nie masz w ludzkiej życzliwości] k. 60v-61r Pieśń, inc.: [Już się nie pytam, co to jest kochanie] k. 61r-61v Pieśń, inc.: [Już ja to chwalę, gdy kto ma żale, niechaj ich nie kryje] k. 61v-6262v Pieśń, inc. [Lament serdeczny w sercu mym zawsze trwa bez odmiany] k. 62v-63r Inc.: [Co ztąd ma być za awantaź, żart czy nie, z kochania] k. 63r-63v Pieśń, inc.: [O, jak niestateczna miłość w przyjaźni] k. 63v-64r Pieśń, inc.: [Myśl okrutna darmo w sercu nudzi] k. 64r-64v Sposob wychowania pieska panieńskiego k. 65v-66r Wodka żywiąca barzo dobra k. 67r-68v [Rejestr korzeni, cukru i ryżu z lat 1706-1708] k. 69r-75r [Przepis na ciasto], marynata z jesiotra albo okoni k. 75v Doświadczona maść na wszelkie rany k. 76r [Notatki] k. 76v [Przepisy] kołacz, placki kręcone, placki śląskie, jajecniki k. 77r-77v [Przepisy] ogórki maleńkie sobie na zimą, ahrest, arbuz jak smażyć, urobienie miodu starego, bulon z mięsa k. 78v-81r [Przepisy i receptury] maść jałowcowa, plastr dobry, plastr posilający, k. 81v-82r Inc.: [Ach, jakież w sercu biedy pełno wszędzie, ach jak już w sercu biedy pełno wszędzie] k. 82v-83r Pieśń druga, inc.: [Ach, jak jest ciężka w sercu moim rana] k. 83r-83v [Notatki] k. 84r [Przepisy] baba, skórki pomarańczowe, wotka lawędowa k. 84v-85v Replika, inc. [Choć się w nędzy kto żeni, a gdy Bogu ufa] k. 86r [Przepisy] baba, obartuch, wotka korzenna, jak wotka będzie cynamonowa, żywiąca wotka k. 86v-89v [Porady ogrodnicze] k. 90r [Przepisy] ser wieprzowy, ozor wędzony, wołowe pierogi, ciasto pod kapłona, pieczenia duszona k. 90v-91r [Przepisy] jajecnica chlebowa, kołacz naleśnikowy, [tort migdałowy], [miód smażony z korzeniami], hrecaniki, [ciasto z migdałami], [grzanki z mlekiem i migdałami], [konfitury], biskopty, [dwa przepisy] k. 91v-93v [Notatki] 94r-95v
  • Proweniencja: Ze zbioru Tytusa Działyńskiego
  • Hasła przedmiotowe:
    • Kozłowski, Ludwik
    • Przerębska, Helena
    • Sapieha, Antoni Kazimierz (?) stolnik litewski a. 1689-1739
    • Sapieha, Kazimierz Jan wojewoda wileński 1642-1720
    • Sapieha, Michał Franciszek koniuszy wielki litewski 1670-1700
    • Sylwa 17-18 w.
    • Poezja polska 17-18 w.
    • Przepisy kulinarne 17-18 w.
    • Gospodarstwo 17-18 w.
    • Ziołolecznictwo 17-18 w.
    • Brasław (Białoruś, obw. witebski, rej. brasławski) 17-18 w.
    • Malbork (woj. pomorskie) 17-18 w.
    • Otoki (Białoruś, obw. witebski, rej. szarkowszczyński) 17-18 w.
    • Tykocin (woj. podlaskie, pow. białostocki, gm. Tykocin) 17-18 w.
    • Wiedeń (Austria) 17-18 w.
    • Wilno (Litwa) 17-18 w.
  • Uwagi: Rękopis pochodzący z przełomu 17 i 18 w. kilku rąk. Nie posiada tytułu. Niektóre karty niezapisane, kilka przyciętych. Rękopis jest zbiorem wierszy oraz notatek związanych z prowadzeniem gospodarstwa. Tematyka wierszy jest przeważnie miłosna, w zbiorze obecne są pieśni polskie i ruskie; zapisano kilka wierszy religijnych. Zapiski z prowadzenia gospodarstwa obejmują głównie rejestry zakupów zwierząt hodowlanych, produktów spożywczych, wyposażenia domu oraz porady gospodarskie, receptury leków i przepisy kucharskie. Na k. 1 informacja o narodzinach córki Anny 10 czerwca 1695 r., na k. 2-3 wzmianka o kampanii wiedeńskiej. Autorem dużej liczby zapisków jest nieznana z imienia cześnikowa brasławska, której córka Anna umieściła swój podpis: "Anna Wionanka ceśnikowna brasławska" na k. 65r. J. Partyka w "«Żona wyćwiczona». Kobieta pisząca w kulturze XVI i XVII wieku" przypuszcza, że mężem kobiety był Władysław Biesiecki herbu Kornic, cześnik brasławski, wskazuje Wileńszczyznę jako prawdopodobne miejsce powstania sylwy oraz czas jej powstania na lata 1680-1704. Władysław Biesiecki (fl. 1697-1729) wymieniony jest w "Metrykach litewskich. Rejestrze podymnego województwa wileńskiego 1690" (oprac. A. Rachuba, Warszawa 1989) jako właściciel jednego dymu w Mirze, parafii mirskiej (s. 274). Funkcję cześnika brasławskiego pełnił w latach 1697-1720, funkcję sędziego grodzkiego od lutego do marca 1721, funkcję podstarościego brasławskiego w latach 1724-1729. Na k. 1 rysunek przedstawiający dwa serca złączone łańcuchem i kłódką z chrystogramem i monogramem AKIA. Na k. 9 rysunek serca z płomieniami i strzałą z inicjałami JFW. Na k. 10 rysunek serca z płomieniami i strzałą z inicjałami PB. Przed k. 1 brak jednej karty. Między k. 16 a k. 17 brak dwóch kart, jednej na pewno zapisanej. Między k. 25 a k. 26 brak jednej karty. Między k. 28 a k. 29 brak jednej karty. Między k. 32 a k. 33 brak czterech kart. Między k. 44 a k. 45 brak dwóch kart. Między k. 50 a k. 51 brak jednej karty. Między k. 59 a k. 60 brak czterech kart. Między k. 66 a k. 67 brak dwóch kart. Między k. 67 a k. 68 brak jednej karty. Między k. 70 a k. 71 brak jednej karty. Między k. 71 a k. 72 brak jednej karty. Między k. 74 a k. 75 brak jednej karty. Między k. 75 a k. 76 brak jednej karty. Między k. 86 a k. 87 brak jednej karty. Między k. 93 a k. 94 brak jednej karty.
  • Opracowania:
    • J. Partyka, "«Żona wyćwiczona». Kobieta pisząca w kulturze XVI i XVII wieku", Warszawa 2004, s. 155-158. Praca zawiera analizę zawartości kodeksu ze zwróceniem uwagi na specyficzny charakter sylwy kobiecej; autorka podejmuje również próbę identyfikacji głównej twórczyni zbioru oraz wskazuje niektóre osoby, z którymi była spowinowacona oraz z którymi utrzymywała kontakt. Autorstwa wpisanych do zbioru wierszy w pracy nie zidentyfikowano.
    • B. Popiołek, "Kobiecy świat w czasach Augusta II. Studia nad mentalnością kobiet z kręgów szlacheckich", Kraków 2003. Sylwa traktowana jest tu jako jedno ze źródeł poznania realiów życia kobiet na przełomie XVII i XVIII w., szczególnie zaś ich biegłości w przyrządzaniu prostych lekarstw.
    • K. Zawilska, "O «Sposobie wychowania pieska panieńskiego» słów kilka", "Prace Językoznawcze" (Uniwersytet Warmińsko-Mazurski w Olsztynie) 2012, z. 14, s. 287-295. Praca stanowi analizę językową oraz zawiera transliterację fragmentu sylwy zawartego na k. 65v-66r.