[Erekcja altarii pod wezw. Wniebowzięcia NMP i śś. Leonarda i Mikołaja Wyznawców w kościele parafialnym w Dorach z fundacji Jakuba i Aleksandry Mickiewiczów z Wozginiszek, dokonana przez biskupa wileńskiego Wojciecha Radziwiłła] (1512)
Biskup wileński Wojciech (Albrycht) Radziwiłł eryguje altarię pod wezw. Wniebowzięcia NMP i śś. Leonarda i Mikołaja Wyznawców w kościele parafialnym w Dorach w diecezji wileńskiej (pow. oszmiański na Rusi Białej, pod Mińskiem) z fundacji Jakuba i Aleksandry Mickiewiczów (Mÿczkowicz, Miczkÿewicz, Myczkyewicz), szlachty z Wozginiszek (Veczginisski, Voczginisskÿ) i Kopaczy. Nowy ołtarz został zbudowany, ozdobiony i uposażony dla sprawowania służby bożej w intencji zbawienia dusz wszystkich członków rodziny i krewnych rodziny Mickiewiczów pochowanych w tymże kościele. Zatwierdzenia dokonano na prośbę fundatorów na podstawie oryg. perg. przywileju erekcyjnego, wystawionego przez nich pod koniec poprzedniego roku (28 XI 1511) we dworze w Wozginiszkach w obecności czterech świadków: Pawła plebana z Łoska (Lossokinÿa), Stanisława altarzysty w Dorach, Stanisława tamtejszego zakrystiana i szlachcica Jana Sienkiewicza (Syenkowitz). W skład uposażenia altarii weszły zarówno dobra nieruchome, tj. grunty wraz z zabudowaniami, jak i pewne sumy pieniężne i kosztowności na zaopatrzenie ołtarza we wszelkie potrzebne paramenty kościelne (kielichy, ampułki, antepedia, ornaty, obrusy, drogie okrycia, kapy wysadzane klejnotami, księgi liturgiczne). Podstawą fundacji był zapis domu z podwórzem na mieszkanie altarzysty, który miał pełnić służbę Bożą przy nowym ołtarzu, oraz połowy wszystkich dochodów z folwarku fundatorów w Wozginiszkach (w dawn. pow. wilejskim, przy trakcie z Mołodeczna do Mińska) na jego utrzymanie (z ziemi uprawnej i nieuprawnej, z zabudowań i wszelkich innych należności). Do fundacji przypisano trzech kmieci: Wasilca lub Wasyla (Vassilyecz), Wawrzyńca (Lawrinyecz) i Maćka (Maczko) z rodzinami, służbą i majątkiem oraz człowieka niewolnego zwanego Jańcem (Janyecz) z żoną i pięciorgiem dzieci. Jakub Mickiewicz zwiększył uposażenie o zapis dwóch kolejnych dziesięcin z własnych wsi Wozginiszki i Kopacze (nad rz. Berezyną Niemieńską w dawn. pow. oszmiańskim, drugi majątek Mickiewiczów). Z kolei jego żona Aleksandra zapisała na rzecz altarii z woli męża po swej śmierci własną rodzinę niewolną, która służyła jej jeszcze w czasach panieńskich: dwóch mężczyzn zwanych Jańcik piekarczyk (Janczik pyekarzecz) i Lenczyk (Lyenczik) oraz kobietę imieniem Lichusa i służące Bolewkę i Kózkę (Kusska). Do tego pieniądze w gotowiźnie: 50 kop szerokich groszy praskich, pożyczonych mieszczaninowi wileńskiemu Marcinowi Szwarcowi (Sworcz), na zakup ornatów, ksiąg liturgicznych, antepediów, kielichów, ampułek, obrazów i innych potrzebnych rzeczy oraz dwie mniejsze sumy: 30 kop szerokich groszy praskich i 3 kopy monety litewskiej. W testamencie fundatorki znalazły się także ornat, dwa kielichy i rzeczy osobiste w postaci drogich strojów i materii: wysadzane klejnotami nakrycie głowy (tzw. czółko lub bramka), dwie duże pelerynki i jedna mała, różne okrycia wierzchnie – futerko z kun ze srebrnymi klamrami i drugie kaszmirowe, czarna opończa z sukna ostródzkiego (?), haras powleczony kirem czy zapony. Egzekutorami testamentu Aleksandry byli prócz męża i rodzonego syna Macieja, który był księdzem, okoliczni plebani – Maciej z Dorów (ten sam?) i Szymon z Jarszewicz (Jarschowicze, Gyerssewicze). W zamian za bogate uposażenie altarzysta miał odprawiać dwie msze św. tygodniowo: jedną o Męce Pańskiej, a drugą za zmarłych przez dwa kolejne tygodnie, a trzeciego tygodnia jedną mszę o Wniebowzięciu NMP (i tak cyklicznie). Ponadto do jego obowiązków należało celebrowanie nabożeństw i procesji w przepisanych szatach liturgicznych. We wszelkich sprawach kościelnych altarzysta miał być posłuszny plebanowi jako rządcy parafii. Prawo patronatu i prezenty należało do prawowitych spadkobierców i krewnych fundatorów, którzy mieli obowiązek przedstawiać każdorazowo biskupowi i jego następcom do zatwierdzenia kolejnych kandydatów do beneficjum. Obecnie na altarzystę prezentują Macieja z Brzezin, który uzyskał od biskupa kanoniczną instytucję. Świadkami czynności prawnej obok fundatorów byli ich krewni w osobach syna Bartłomieja Mickiewicza (Mÿczkÿewicz) i szlachcica Stanisława Sienkiewicza (Sÿenczewicz) oraz duchowni: Jan Albin z Krakowa (Joannes Albinus de Cracovia), kanonik wileński i kanclerz biskupi, plebani: Tomasz w Wiśniewie (Wÿssnyewo), Maciej w Dorach i Szymon w Jarszewiczach (Gyerssewicze, Jarschowicze) oraz notariusz kurii wileńskiej Leonard z Miastkowa (Mÿassthkowo). Prawdziwość aktu biskupiego stwierdził w formie instrumentu notarialnego notariusz publiczny kreacji apostolskiej Grzegorz, syn Wojciecha z Brześcia (Gregorius Alberti de Brzesczÿe), obecny przy dokonaniu czynności prawnej i własnoręcznie podpisany w formule notarialnej.
Keywords: Parafia pw. Wniebowzięcia NMP i śś. Leonarda i Mikołaja Wyznawców (Dory, Litwa); Kościoły i kaplice; mecenat; Litwa; Dory (Litwa); Wozginiszki (Litwa); Kopacze (Litwa); Altarie 16 w. Litwa